Soruşu ilk dəfə təqdim edəndə onun necə işlədiyini sadə dillə izah etmişdik: sualınıza ən yaxın mətn parçalarını tapır və cavabı onlardan qurur. O yazıda bir məhdudiyyəti xüsusi vurğulamışdıq: Mirzə yalnız seçilmiş parçaları görürdü, sənədin qalanını görmürdü. O yazı artıq köhnəlib. Bu yazıda nəyin dəyişdiyini və hələ nəyin zəif olduğunu danışırıq.
Bir baxış əvəzinə araşdırma
İndi Mirzə sualı alanda əvvəlcə plan qurur. Axtarış aparır, tapdığı maddələri və qərarları tam oxuyur, lazım gələrsə yenidən axtarır və yalnız bundan sonra cavab yazır. Cavabdakı hər istinad onun həqiqətən oxuduğu mənbəyə aparır.
Bu prosesi siz də görürsünüz. Cavabın üstündə qısa bir zolaq var: neçə axtarış aparıldı, neçə mənbə oxundu, onlardan neçəsi cavaba düşdü. Zolağı açsanız, hər axtarışın hansı sözlərlə aparıldığını, hansı maddələrin oxunduğunu və hər birinin cavabda hansı nömrə ilə keçdiyini görəcəksiniz. Limitə görə buraxılan addımlar da orada yazılır.
Cavab yazılarkən yuxarı qalxıb oxumağa davam edə bilərsiniz. Mətn sizi aşağı dartmır; ən sona qayıtmaq üçün düymə görünür.
Mənbələr bir yerdə
Cavabın altındakı mənbə paneli ölkələr üzrə qruplaşdırılıb. "Cavabda", "Oxunan" və "Hamısı" filtrləri ilə cavaba düşən mənbələrdən başlayıb araşdırmada toplanan hər şeyə keçə bilərsiniz. Qanun maddəsinə keçid sənədin başına yox, birbaşa həmin maddəyə aparır. Maddənin önizləməsi də artıq bitişik bir mətn deyil: hissələri, bəndləri və qüvvədən düşmə işarəsi ilə oxunaqlı formadadır.
Məhkəmə maddəni tətbiq edib, yoxsa sadəcə sitat gətirib?
Məhkəmə qərarları çox vaxt bir neçə maddəni hərfi sitat gətirir, amma əsaslandırmada onlardan yalnız bir-ikisini həqiqətən tətbiq edir. Mirzə bu fərqi görür. Qərar kartındakı "tətbiq edir" sətri məhkəmənin əsaslandırmada istifadə etdiyi maddələri göstərir. Bu, bir qərardan düzgün qanun maddəsinə keçməyi xeyli asanlaşdırır.
Konstitusiya Məhkəməsinin şərhləri
Qanun maddəsini Konstitusiya Məhkəməsi şərh edibsə, Mirzə həmin şərhin qısa nəticəsini maddə ilə birlikdə görür. Maddə sualınıza birbaşa aiddirsə və qısa nəticə kifayət etmirsə, Mirzə Konstitusiya Məhkəməsinin qərarını da oxuyur və cavabda ona istinad edir.
Xarici hüquq
Sualınızda Almaniya, Fransa və ya Türkiyə hüququ soruşulursa, Mirzə həmin ölkənin məhkəmə qərarlarında və qanunlarında axtarış aparır, lazım olan maddəni oxuyur və mənbə panelində onu ayrıca ölkə qrupu kimi göstərir. Sualı Azərbaycan dilində yazmağınız kifayətdir: axtarış sözlərini həmin ölkənin dilində Mirzə özü qurur.
Daha dəqiq axtarış
"Son bir ayda birinci instansiya məhkəmələrinin qərarları" və ya "həm iddia müddəti, həm də məhkəmə aidiyyəti keçən qərarlar" kimi sorğularda Mirzə indi tarix aralığı, məhkəmə və mütləq keçməli olan ifadələr üzrə süzgəc tətbiq edə bilir. Nəticə tapılmayanda isə dərhal "yoxdur" demir: əvvəlcə süzgəci genişləndirib yenidən yoxlayır.
Dürüst istinadlar
Mirzə oxumadığı mənbəyə istinad etmir. Bir istinadı mənbə ilə təsdiqləyə bilmədikdə onu gizlətmir, "təsdiqlənməmiş istinad" kimi işarələyir. Araşdırma limitə görə yarımçıq qalıbsa, cavabın sonunda hansı mənbələrin oxunmadığını adları ilə qeyd edir.
Hələ nə zəifdir
- Qərar axtarışı ən çətin hissədir. Qanun maddələrini Mirzə əksər hallarda tapır, amma konkret fakt vəziyyətinə uyğun qərarı tapmaq daha çətindir. Mirzə "belə qərar tapılmadı" deyirsə, bu hələ belə qərarın olmadığı demək deyil. Axtarış bölməsində özünüz də yoxlayın.
- Maddə nömrəsində səhv ola bilər. Bəzən məzmun düzgün olur, amma qonşu maddənin nömrəsi göstərilir. Hər istinad mənbəyə aparır; vacib nəticəni mənbədə yoxlayın.
- Hər suala məhdud sayda addım düşür. Mürəkkəb suallarda Mirzə bütün mənbələri oxumağa çatmaya bilər. Belə olduqda bunu cavabın sonunda yazır.
- Xarici korpus tam deyil. Almaniya, Fransa və Türkiyə üzrə seçilmiş ali məhkəmələrin qərarları və əsas məcəllələr var, amma hər məhkəmə və hər qanun yoxdur.
- Qanunun köhnə redaksiyaları. Mirzə əsasən qüvvədə olan mətnlə işləyir. Mübahisənin baş verdiyi tarixdəki redaksiya lazımdırsa, bunu ayrıca yoxlayın.
- Araşdırma vaxt aparır. Sadə cavab bir neçə saniyəyə gəlirdi. Araşdırma adətən yarım dəqiqə ətrafında çəkir və bir az daha çox kredit xərcləyir.
Hüquqi məsləhət deyil
Mirzə hələ beta mərhələsindədir. O, hüquqşünas deyil və hüquqi məsləhət vermir: mənbələrin nə dediyini tapıb qısa şəkildə çatdırır. Qərarı mənbələrə baxaraq siz verirsiniz.
Soruş səhifəsindən sınayın və gördüyünüz səhvləri bizə yazın.